شنبه ۲۰ مهر ۱۳۸۷
كاربرد نظريه پيچيدگي و آشفتگي در روابط عمومي

علم،‌ نظريه آشفتگي را به همراه روش‌هاي فني به عنوان مطالعه رفتار دوره‌اي با بي ثبات در سيستم‌هاي پيچيده، غير خطي و پويا كه با چند قانون توضيح داده مي‌شوند، تعريف مي‌كند. در ديگر رشته‌هاي علمي، اين آشفتگي ممكن است به صورت ساده تر به عنوان ساختارها و نظم‌هايي تعريف شود كه سيستم‌ها يا رفتارهاي نامنظم را تحكيم مي‌بخشد. چنين سيستم‌هايي تمايل ندارند خودشان را دقيقاً مطرح كنند. نمونه چنين مورد، پديده كرشدن در اثر صداي گوش خراش واكنش مثبت از سوي مسيقي بلند است. سازگاري‌هاي جزيي ممكن است به بالا رفتن بيشتر صداي موسيقي يا بلند تر شدن صداي گوش خراش، شود و در نتيجه عمل بعدي از طريق رفتار قبلي قابل تنظيم نيست. در سيستم‌هاي غير خطي، در چيزي كه نظريه آشفتگي آن به اصطلاح «حساسيت نسبت به شرايط اوليه» مي‌نامد تغييرات كوچك در مرحله ورود ممكن است به نتايج متفاوت و نامناسبي منجر شوند.
روابط عمومي بسياري از نمونه‌هاي تصور وضعيت فوق العاده يا وقوع بحران يك سازمان را با كارهاي نمايشي از طريق رويدادهاي به ظاهر بي اهميت ترسيم مي‌كند. اشتباهات رياضي بسيار جزيي در قطع پنتيوم طوفان اينترنتي اوليه را در ميان متخصصان به راه انداخت و سپس با وارد شدن به جريان رسانه‌ها، شركت اينتل بخش زيادي از سهامش را از دست داد. اين قانون پس از بحران است كه سيستم‌هاي سازماني دوباره به حالت منظم بر مي‌گردند. حال اين بازگشت چه بازگشت به وضع موجود مثل كاري كه شركت اينتل با جلب تدريجي اعتماد سرمايه گذاران و به دست آوردن سهام بالا انجام داد و چه بازگشت به شرايطي اصلاح شده مثل شركت انرون با افت نرخ 60 ميليارد دلاري ارزش ثبت شده در 24 روز بعد از گزارش وال استريت ژورنال ثبت شده در 24 روز بعد از گزارش وال استريت ژورنال ايان آي ميتروف با مطالعات خود درباره مديريت بحران به اين نتيجه مي‌رسد كه «علائم و نشانه‌هاي بحران در رسانه‌ها هر لحظه در حال بروز است، اما از آنجا كه كسي نيست كه آن‌ها را تشخيص دهد، ثبت كند و يا به آن‌ها توجه كند، بنابراين به دلايل عملي شنيده نمي‌شوند» وي چهار علامت به هم تنيده و فراگير را براي بحران معرفي مي‌كند، افراد داخلي و بيروني و امرو فني داخلي و بيروني، او تحقيقات آتي مهم درباره نظريه آشفتگي را باري درجه بندي دقيق تر خود پيشنهاد مي‌كند. نظر به آشفتگي با برجسته كردن قدرت بالقوه نظم‌هاي كوچك و توجه به چهار علامت فراگير در همان ابتدا، تشخيص مجموعه ساده شده تعاملات يا الگوهاي ثابت غفلت‌ها را پيش از تبديل شدن امور به بحران نويد مي‌دهد.
ادوارد لورنز كارشناس هواشناسي زماني كه پيش بيني‌هاي آب و هوايي را از طريق كامپيوتر انجام مي‌داد، كشف كرد اشتباهات كوچكي كه در آغاز آزمايش‌ها رخ مي‌دهند، به تفاوت‌هاي فاحش در پيش بيني‌هاي مربوط به شعاع‌هاي طولاني منجر مي‌شود. در سال 1973 لورنز با سئوالي به ياد ماندني از كشف خود دفاع كرد: آيا تكان بال‌هاي پروانه در برزيل مي‌تواند طوفاني را در تگزاس به راه بيندازد؟ علي رغم مشكلات پيچيده‌اي كه سئوال او به وجود آورد، فعاليت چه در رشته‌هاي علمي و چه غير علمي ارتقاء يافت. اين كشف او معني آشفتگي را از كاربرد معمولي آن در زبان جدا كرد تا راه را براي درك فني از ساختاري بودن و در نتيجه حركت‌هاي ظاهراً تصادفي بين نظم و بي نظمي باز كند. اين تاثير به اصطلاح پروانه‌اي مطالعه تغييرات شگرف ناشي از نوسانات كوچك را از حوزه زيست شناي و فيزيك به حوزه تجارت و جامعه شناسي وارد كرد و اين نظريه هم به صورت تصويري چون يكي از نمودارهاي لورنز شكل پروانه بود و هم به صورت علمي نشان داد كه كامپيوترها مي‌توانند تحقيقات مهمي را از انجام دهند و قادر به آگاهي مطالعات تجربي نيز مي‌باشند.
تحقيقات لورنز علاوه بر نشان دادن بينش‌هاي كامپيوتري و تاثير پروانه‌اي آشفتگي را در چند زمينه تقسيم بندي كرد. يكي از اين زمينه‌ها تمركز بر موضوعات روزمره مثل آب و هوا است و ديگري تشخيص الگوهاي ثابت زيربنايي سيستم‌هاي بي نظم در زندگي واقعي مي‌باشد. اين‌ها، با پذيرش هزمان اين مطلب كه شناخت الگوها حتي با وجود فهم روز افزون نسبت به فرآيند سيستم‌ها و شاخص‌ها نمي‌تواند پيش بيني كاملاً درستي را ارايه دهد، همراه هستند با اين همه تحقيقات درباره آشفتگي ، وقتي از آزمايشگاه‌ها بيرون مي‌آيد از محيط‌هاي تقريباً قابل پيش بيني و منظم با قاعده دور مي‌شود و در مطالعه رفتار غير قابل پيش بيني دنياي واقعي، از رايش جبرگرايانه مكتب علي غرب كه به بازآفريني بها مي‌دهد، جدا مي‌شود، باز آفريني با هزينه ساده سازي و جداسازي به منظور انجام آزمايشاتي فقدان تعهد علم متداول را نسبت به سيستم‌هاي پيچيده سيستم‌هايي كه ويژگيهاي غير خطي و بي هنجار و تلاطمات غير قابل پيش بيني و مشوش كننده زندگي واقعي را به نمايش مي‌گذارند بارز مي‌كند.
مقاله بسيار مهم سال 1996 پريسيلا مورفي درباره نظريه آشفتگي به عنوان مدلي براي مديريت امور و بحران‌ها بر كاربردهاي آشفتگي در حوزه‌هاي غير قابل پيش بيني روابط عمومي متمركز بود. يكي از معاني تلويحي مقاله مذكور اين است كه آشفتگي مي‌تواند از طريق مقايسه، ساختارهاي هميشگي كه مشكلات پيچيده را تحكيم مي‌بخشند، آشكار كند. طبق آنچه گفته شد، هر چند شاخص‌هاي احتمالي فعالت‌ها را مي‌توان مشخص كرد، آيا آن گروه‌ها هرگز كاملاً قابل كنترل نيستند. چنين اعترافي نسبت به عدم امكانكنترل كامل بدين معناست كه مطالبات كاركنان در قابل نتايج تضمين شده بايد در متعادل ترين وضعيت باقي بماند. با اين هم مورفي نتيجه مي‌گيرد كه در بسياري از موقعيت‌ها، نظريه آشفتگي سبب تعادل بيش از حد معقول روش‌هاي مديريتي مي‌شود و اين كه حساسيت نسبت به شرايط پايداري و زمانبندي دقيق، مي‌تواند در جاهايي كه فعاليت‌هاي متمايل به عمده فروشي كارسازي نيستند در تغييرات اثر بگذارند.
در علم آشفتگي با پيچيدگي دنبال شد، پيچيدگي اين گونه تعريف شده است:‌رفتارهاي جمعي تعداد زيايد از بخش‌هاي اصلي كه در عين حال با هم كنش متقابل دارند و از توان بالقوه براي پديدار شدن به موقع، برخوردار هستند،‌هاي فيلد و كانوني 1995 ص 7 پيچيدگي داراي حوزه‌هاي ادراكي مشترك با آشفتگي است:‌هر دو به وسيله موجودات آگاه در برابر عدم كنترل مقاومت مي‌كنندف به غير قابل پيش بيني بودن دايم نيز اذعان دارند و با رفتار عمدتاً غير خطي نيز رابطه دارند . پيچيدگي با تمركز بر خود سازماني سبب گسترش آشفتگي مي‌شود . در نظريه پيچيدگي تمامي امور به سازمان يافتن در قالب سيستم پديده‌هاي جمعي منسجم تمايل دارند و در نتيجه خصايص در شرف تكوين تامين كننده سفارش رايگان است . بهترين مثال در اين باره زماني است كه استخوان مسيرهاي عصبي و سينا پس‌ها با هم ادغام مي‌شوند تا در نتيجه آگاهي بشر را به وجد آورند و زندگي به خصيصه‌اي در حال شرف، در اثر تعامل انواع خاصي از سيستم‌هاي فيزيكي و شيميايي تبديل مي‌شود.
پيچيدگي، مدل سازي جديي را باري مشكلات كاهش ناپذير تعامل انسان‌ها در بخش روابط عمومي به وجود آورد. رجوع شود به مورفي 2000 اين مدل‌ها سبب محدوده وسيع ترين از اعمال مستقل در عرصه‌هاي مختلف اجتماعي شد كه در نتيجه آن فشارهاي adbusters و jammers فرهنگي به نظر مي‌رسند كه بر شهرت و همچنين حق كپي شركت تاثير دارند . هويت به عنوان نتيجه گروهي تعدادي از رفتارهاي كوچك، نه پيامد اهداف سازماني تدوين شده آگاهانه بروز مي‌كند . شركت بزرگ شيميايي مونسانتو تكنولوژي‌هاي زيستي در زمينه كشاورزي را به منظور كسب سود و كاهش قحطي با استفاده از روش‌هاي كشاورزي افزايش توليد در جهان گسترش داد. اين روشها، برنامه‌هاي ارتباطي گسترده‌اي را براي تشويق ديدگاه مورد نظر خود بسيج كردند، اما برخي از رفتارهاي كوچك را ناديده گرفتند كه از جمله آن‌ها مي‌توان رفتارهايي از قبيل بي اعتمادي اروپاييان به بخش‌هاي نظارتي در اثر شيوع بيماري جنون گاوي و تاثير سازمان‌هاي فعال غير دولتي در شكل دهي ديدگاه‌هاي عمومي منفي نسبت به غذاهاي توليد شده با روش تغييرات ژنتيكي را نام برد. مخالفت مشتريان اروپايي با اين گونه غذاها روند زوال شركت مونسانتو را تسريح كرد. طبق اصطلاح نظريه پيچيدگي عوامل واكنشگر در برابر بازخوردهاي محيطي شناخت محدود شركت مونسانتو نسبت به مجموعه عوامل فعال سبب زوال آن شد.
همان طور كه لغت اقتباس نشان مي‌دهد، نظريه پيچيدگي ، استعمارات و مدل‌هايي را از نظريه تكامل برگرفته است. اين نظريه رابطه اعمال عوامل انساني و غير انساني را باعوامل غير انساني مورد بازنگري قرار مي‌دهد و نقش فعالي را براي آن در نظر مي‌گيرد. در نتيجه همان طور كه اكوسيستم چيزي فراتر از مجموعه گياهان و جانوران است، سازمان نيز سيستم اقتباسي پيچيده‌اي است كه كليتي فراتر از مجموعه‌اي از كامپيوترها كاركنان و ساختما‌ها دارد. در اين سيستم‌هاي نهادي در حال ظهور كه شكل دهنده فعل و انفعالات بين ساختمان‌ها ، زبان و افراد هستند و خود نيز تحت تاثير آن‌ها شكل مي‌گيرند. استعمارات تكاملي بر برداشت‌ها اثر مي‌گذارند، اين استعمارات متغير قدرت اداره كردن به معناي كنترل كردن را دچار ابهام و چالش مي‌كند و برداشت مديريت به معناي از عهده امرو غير قابل پيش بين يمحيطي و سازماني بر آمدن را تقويت ميكد. اقتصاد دانان ممكن است سود ناخالص را به وضوح مشخص كنند، اما بايد توجه داشت كه سود حاصل از سرمايه گذاري، به دليل وجود متغيرهاي بي ثبات از قبيل تصميمات بلادرنگ مشتريان و بورس بازان آسيب پذير است.