كنترل دقيق پاسخ‏هاي ارائه شده به پرسش‏هاي مربوط به متغير مالكيت براي اطمينان كه تمامي پاسخ‏ها در قالب معيارهاي درست طبقه‏بندي شده‏اند نشان داد كه بيش از 10 درصد كل پاسخ‏دهندگان از وضعيت مالكيت نشريات خود آگاهي نداشته يا دچار اشتباه شدند. 4/3 درصد از پاسخ‏دهندگاني كه با نشريات برخوردار از مالكيت زنجيره‏اي همكاري داشتند، اعلام كردند كه نشريات آنها داراي مالكيت مستقل و غيروابسته است. 4/8 درصد از پاسخ‏دهندگان نمي‏دانستند كه نشريه آنها به يك شركت سهامي خاص تعلق دارد، 6/4 درصد از پاسخ‏دهندگان نيز در پاسخ به اين پرسش به مقوله نادرستي اشاره كردند.
نتايج پژوهش
فشارهاي اقتصادي درك شده
7 پرسش به موضوعات مربوط به درك فشارهاي اقتصادي و اثرات آن بر محتويات خبر اختصاص يافت. در پاسخ باز هم از معيار پنجگانه “ليكرت” از بسيار موافق تا بسيار مخالف و از معيار تناوب از هرگز تا هميشه استفاده شد كه در اين زمينه نظر شما را به نمودار 2 جلب مي‏كنيم. تمامي مصاحبه‏شوندگان اعتقاد داشتند كه فشارهاي رو به تزايد اقتصادي باعث تعديل نيروي انساني و كاهش كاركنان و در نتيجه استفاده بيشتر از اطلاعات جايگزين ارائه شده از سوي كاركنان روابط عمومي شده است. اولين پرسشي كه از مصاحبه‏شوندگان به عمل آمد اين بود كه آيا آنها براي پوشش فعاليت‏هاي خبري از كاركنان كافي برخوردارند. 21/5 درصد پاسخ مثبت دادند. 10/8 درصد اظهار بي‏اطلاعي كردند و 67/8 درصد نيز اعلام داشتند كه از كاركنان كافي برخوردار نيستند 91/1=,SD18/3=M.
آن دسته از مديراني كه كمبود نيروي انساني را به شدت احساس مي‏كردند به مؤسسات دولتي تعلق داشتند تا به مؤسسات و سازمانهاي خصوصي 10/0,p>90/3=64t و مالكيت سازمانهايي كه از كمبود نيروي انساني رنج مي‏بردند نيز بيشتر مالكيت زنجيره‏اي بود تا مستقل و غيروابسته 10/0,p>86/2=031 tنمودار 2.
دو پرسش بعدي به اين نكته پرداختند كه آيا مديران مسئول نشريات در فرآيند تهيه مطالب بر منافع و سود تأكيد دارند يا خير. بيش از نيمي از شركت‏كنندگان در پژوهش 51/9 درصد اظهار داشتند كه آنها به كيفيت كار بسيار بيشتر از منافع تأكيد دارند. يك چهارم از آنها 25/1 درصد پاسخ ممتنع دارند و تقريباً يك چهارم 23 درصد موافق اين امر بودند و 13/4 درصد نيز به شدت به سود و منافع اهميت مي‏دادند 23/1=,SD04/3=M. در اينجا بايد به اين نكته مهم اشاره كرد كه پاسخ‏دهندگان در نشرياتي كه از مالكيت مستقل و غيروابسته برخوردار بودند 20/4=M در مقايسه با نشريات با مالكيت زنجيره‏اي 70/3=M به كيفيت كار و پوشش خبري بيشتر اهميت مي‏دادند و با گرايشهاي مادي مخالف بودند 000/0,p>03/5=951t و در پاسخ به اين پرسش كه آيا فشارهاي اقتصادي باعث گرايش آنها به كسب سود و منافع بيشتر مي‏شود. 54/1 درصد هرگز يا به ندرت را بيان داشتند، 25/9 درصد گاهي اوقات را انتخاب كردند و 20 درصد نيز اين گرايش را همواره در خود احساس كردند 40/1=,SD95/2=M. نتايج حاصله با ارزيابي‏هاي به عمل آمده در زمينه كافي بودن نيروي انساني براي پوشش فعاليت‏هاي مطبوعاتي تلفيق يافته و بر منافع بيش از كيفيت كه قبلاً تلويحاً از آن صحبت شد، تأكيد مي‏ورزد 100/0,p>24/0-=R و 100/0,p>43/0=R. پاسخ‏دهندگان به پرسشنامه در مؤسسات مطبوعاتي با مالكيت زنجيره‏اي بيش از همكاران خود در مؤسسات مطبوعاتي با مالكيت مستقل و غيروابسته معتقد بودند كه فشارهاي اقتصادي بر ميزان استفاده و كاربرد موضوعات فراهم آمده از سوي روابط عمومي با توجه به نحوه برداشت از كاربرد يا مصرف بسيارمتفاوت و متغير است.
محتويات نشريه تأثير مي‏گذارد 300/0,p>42/2=431t. 63/2=M
دو پرسش بعدي نيز به نقش كارشناس امور تبليغات و تأثير او بر محتويات مطالب نشريه اختصاص يافت. وقتي از شركت‏كنندگان در پژوهش اين پرسش مطرح شد كه كارشناسان امور تبليغات تا چه ميزان براي پوشش يافتن مطالب مورد نظر خود سازمانهاي متبوع را تحت فشار قرار مي‏دهند. در پاسخ 41/8 درصد از به شكل مستمر تا همواره، 36/4 درصد از گاهي اوقات و 19/6 درصد از به ندرت استفاده كردند. تنها 2/2 درصد واژه هرگز 209/0=,SD32/3=M اشاره كردند. در مؤسسات دولتي در مقايسه با مؤسسات و شركت‏هاي خصوصي اين فشارهاي بيروني بيشتر بوده است 20/0,p>84/2=33t. اگرچه در اين فرآيند مالكيت زنجيره‏اي به اندازه سازماني و ميزان تيراژ از عوامل تأثيرگذار نبوده‏اند.
مورد ديگر فشارهاي وارده از سوي گروه تبليغات در درون سازمان ارتباط مي‏يافت: آيا امكان دارد هيئت تحريريه روزنامه شما مطالب ارائه شده از سوي دفتر بازرگاني را به نمايندگي از طرف كارشناسان امور تبليغات را در ستون‏هاي خبري به چاپ برساند؟ در پاسخ به اين پرسش پاسخ‏دهندگان به واژه هميشه اشاره نكردند، 5/9 درصد از واژه به شكل مستمر و 18/4 درصد از واژه گاهي اوقات، 38/9 درصد به ندرت و 36/8 درصد از واژه هرگز استفاده كردند. 888/0=,SD49/1=M. تنها تفاوت مهم و مستدل بين روزنامه‏ها و هفته‏نامه‏ها گزارش شده است. پاسخ‏دهندگان در هفته‏ها 50/2=M در مقايسه با همكاران خود در روزنامه‏ها به استفاده از اينگونه مطالب بيشتر تمايل نشان دادند. 20/0,p>63/2=751t. 47/1=M.
در زمينه فشارهاي اقتصادي آن بر محتويات مطالب، پاسخ‏دهندگان در مؤسسات مطبوعاتي متعلق به شركت‏هاي سهامي عام در مقايسه با شركت‏هاي خصوصي از كمبود نيروي انساني براي پوشش فعاليت‏هاي خبري و فشارهاي وارده از سوي دست‏اندركاران بخش تبليغات تجاري براي چاپ مطالب مورد نظر بيشتر شكايت داشتند. پاسخ‏دهندگان در مؤسسات مطبوعاتي با مالكيت زنجيره‏اي بيش از مؤسسات مستقل و غيروابسته اعتقاد داشتند كه كادر موجود براي انجام وظايف محوله به شكلي مطلوب كافي نبوده و از سويي مشكلات و فشارهاي اقتصادي باعث شده است كه مسئولان نشريات سود و منافع را به كيفيت مطالب ترجيح دهند.
به گزارش پاسخ‏دهندگان در هفته‏نامه‏ها، فشارهاي داخلي براي انتشار مطالب ارائه شده از سوي بخش تبليغات تجاري در اينگونه نشريات بيش از روزنامه‏هاست. از آنجا كه تعداد اندكي از مصاحبه‏شوندگان معتقد بودند كه كوچك بودن مؤسسات مطبوعاتي، كنترل بر مطالب چاپي را در پي خواهد داشت. طرح دو پرسش ذيل اجتناب‏ناپذير مي‏نمود: 1 - آيا ناشر از شركت‏هايي كه از نظر اقتصادي براي نشريه تأثيرگذارند موضوعات داستاني ويژه‏اي را درخواست كرده است؟ و 2 - آيا ناشر همان درخواست را از سازمانها يا افرادي كه با آنها داراي روابط اجتماعي به عمل آورده است؟ 27 مدير مسئول كه خود ناشر نشريات خود بودند از پاسخ دادن به دو پرسش مذكور مستثني شدند.
در پاسخ به پرسش اول، بيش از دو سوم از پاسخ‏دهندگان 69/6 درصد از واژه هرگز يا بندرت، 13/7 درصد از واژه گاهي اوقات و 16/7 درصد نيز از واژه به طور مداوم يا همواره استفاده كردند. 11/1=,SD90/2=M. براي پرسش دوم نيز پاسخ‏ها تقريباً يكسان بوده است: 65/8 درصد در پاسخ از هرگز يا بندرت، 19/3 درصد از واژه گاهي اوقات و 14/9 درصد از واژه به طور مداوم يا همواره استفاده كردند 01/1=,SD6/2=M. در زمينه مالكيت و مقايسه گروههاي سازماني تفاوت مهم و مستدلي گزارش نشده است. اطلاعات به دست آمده حداقل يكي از ابعاد الگوي “مك مانوس” 1994 را مورد تأييد قرار مي‏دهد. حس فشارهاي اقتصادي و تغييرات در محتواي مطالب در مؤسسات مطبوعاتي با مالكيت دولتي و زنجيره‏اي بسيار بيشتر بوده، اما تأثير عوامل دوگانه اندازه سازماني و ميزان تيراژ چندان محسوس نبوده است. پرسش‏هاي بعدي به نقش اينگونه ساختارهاي سازماني در تعيين ميزان استفاده از اطلاعات فراهم آمده از سوي روابط عمومي مي‏پردازند.
اطلاعات توليدي روابط عمومي
ميزان استفاده و كاربرد موضوعات فراهم آمده از سوي روابط عمومي با توجه به نحوه برداشت از كاربرد يا مصرف بسيار متفاوت و متغير است، از شركت‏كنندگان در پژوهش اين پرسش به عمل آمد كه آيا آنان از مطالب فراهم آمده توسط روابط عمومي به يك مبنا براي داستانهاي خبري يا حتي براي كسب ايده استفاده مي‏كنند. در پاسخ به اين پرسش يكي از پاسخ‏دهندگان به واژه هرگز و ديگري از واژه هميشه يا همواره اشاره كرد. بيش از نيمي از پاسخ‏دهندگان 51/9 درصد از واژه گاهي اوقات، 20/5 درصد از واژه بندرت و 26/5 درصد از واژه اغلب اوقات استفاده كردند.
ادامه دارد