علي عسكري عضو كارگروه تدوين طرح تحول اقتصادي در تشريح تازه ترين تصميمات دولت براي پرداخت نقدي حدود 90 هزار ميليارد تومان يارانه از نيمه دوم امسال گفت: ده دهك كشور به سه گروه درآمدي تقسيم مي‌شوند كه به هر گروه يارانه نقدي متفاوتي پرداخت خواهد شد. علي عسكري مشاور برقعي معاون برنامه ريزي رئيس جمهوري ضمن تشريح ابعاد طرح تحول اقتصادي، با بيان اينكه يكي از مهمترين اقداماتي كه در اين قالب انجام خواهد شد، بحث هدفمند كردن و نقدي كردن يارانه‌ها است، اظهار داشت: در قالب اين طرح حدود 90 هزار ميليارد تومان يارانه از كالاها برداشته شده و با شيوه‌هايي مناسب بين مردم بازتوزيع خواهد شد. وي تفاوت اين طرح را باطرحهاي مشابه قبلي كه در دولتهاي گذشته مطرح شده بود، بازتوزيع درآمدها عنوان كرد و گفت: مسلما در نتيجه اصلاحات اقتصادي و حذف يارانه‌ها يك جهش قيمتي در اقتصاد رخ خواهد داد كه البته نمي‌توان از آن به عنوان تورم ياد كرد. ولي مردم بايد مطمئن باشند كه به واسطه پرداختهاي انتقالي كه از سوي دولت انجام خواهد شد، جبرانهاي لازم براي آنها صورت مي‌گيرد. عضو كارگروه تدوين طرح تحولات اقتصادي البته از بيان رقم دقيقي از ميزان پرداختهاي انتقالي به مردم خودداري كرد و اعلام آن را به زمان اتمام بررسي‌ها و آناليزهايي كه در حال انجام است موكول كرد. وي همچنين يكي ديگر از اتفاقات مهمي كه در نتيجه هدفمند كردن يارانه‌ها رخ خواهد داد را افزايش كارايي در توليد و مصرف دانست. بخشي از مشروح اين گفت‌وگو را در ذيل مي‌خوانيد:
يكي از مباحث مهم در طرح تحول اقتصادي، بحث نقدي كردن و هدفمند كردن يارانه‌هاست. مسلماً از سالها پيش چنين ايده‌هايي وجود داشته و كارشناسان براي اجراي عدالت در پرداخت يارانه‌ها تأكيد داشته‌اند.
در اين شرايط سؤالهايي از قبيل اينكه نحوه توزيع اين وجوه چگونه خواهد بود و آيا در پرداختهايي كه صورت مي‌گيرد دهكهاي مختلف درآمدي و ميزان استفاده از آنها از كالاهاي مختلف مورد توجه قرار گرفته است يا خير؟
عسكري: سؤالاتي كه جنابعالي مطرح كرديد جزو سؤالاتي است كه از جلسات اول اين طرح در كميته‌هاي كاري مطرح بود و يكي از دغدغه‌هاي جدي دست اندركاران بود.
طرحي كه به عنوان اصلاحات اقتصادي مطرح شده يك بخش آن بحث هدفمند كردن يارانه‌هاست كه در دو بخش حاملهاي انرژي اعم از فرآورده‌هاي نفتي به اضافه برق است و بخش ديگر اين كار مربطو به ساير بسته‌هاي مطرح در طرح اصلاحات اقتصادي است كه اگر جهت‌گيري اصلي و اوليه‌ اين طرح بحث هدفمند كردن يارانه‌ها باشد، در صورت پشتيباني نشدن توسط ساير بسته‌ها، نتيجه مطلوب حاصل نخواهد شد.
اين طرح به عنوان چند بسته اصلي و مكمل در كنار هم قرار گرفته است بحث هدفمند كردن يارانه‌ها نيز بحث جديدي نيست. در برنامه‌هاي دوم، سوم و چهارم توسعه جزو نيات دولتها بوده كه اين كار را شروع كرده و به نتيجه برسانند ولي عملاً اتفاق جديدي در آن نيفتاده است. شايد در آن زمان بيشتر بحث هدفمند كردن يارانه‌ها در كالاهاي اساسي در قالب كالا برگها بوده ولي الآن بحث حاملهاي انرژي و كالاهاي اساسي و ساير نهادهايي كه به عنوان يارانه در اختيار جامعه قرار مي‌گيرد است و يك نگاه همه جانبه در مورد آن وجود دارد. اصلا بحث حذف كردن يارانه مطرح نيست. تأكيد مي‌كنم كه اين طرح بحث اين است كه اين يارانه را چگونه مي‌توان در اقتصاد توزيع كرد كه كارايي لازم را در اقتصاد تحصيل كنيم و به طور همزمان عدالت را در جامعه جاري ساخت به نحوي كه عاملين اقتصاد بدانند كه با اجراي اين طرح كارايي مصرف و توليد آنها بالا خواهد رفت.
بنابراين بحث هدفمند كردن يارانه‌ها با بسته‌هاي مكمل آن كه شامل اصلاحات سيستم بانكي، مالياتها _ بواسطه اينكه ممكن است پايه‌هاي مالياتي و درصد ماليات بر حقوق و دستمزد تغيير كند _، گمركات _ به لحاظ اينكه بسياري از كالاها از مسير گمركات مي‌آيد و به لحاظ تعديل حمايتهايي كه دولت مي‌كند ممكن است تعرفه‌ها تغيير كند، بحث قاچاق نيز با افزايش كنترلها جدي‌تر گرفته شود _، بحث شبكه توزيع _ با اين شبكه توزيع بين توليد كننده و مصرف كننده فاصله زيادي است و بايد براي كارآمدي اين شبكه كار جدي صورت گيرد _، از همه مهمتر ميزان بهره‌وري در اقتصاد است كه شايد در اقتصاد كشور ما كمتر به اين موضوع پرداخته شده است.
خيلي از كشورهاي توسعه‌يافته بيشتر رشد اقتصادي خود را در دهه‌هاي اخير از محل افزايش بهره‌وري تحصيل كرده‌اند و با بهره‌برداري درست از سرمايه‌هاي فيزيكي موجود توانسته‌اند رشد اقتصادي بالاتري را تجربه كنند به نحوي كه مي‌توان گفت بيش از 50 درصد از رشد اقتصادي اين كشورها از محل بهره‌وري حاصل شده است.
در اين طرح نيز به شاخص بهره‌وري توجه جدي شده است و بايد به اين شاخص به عنوان يك شاه‌كليد در تمام اجزاء اقتصاد مورد توجه قرار گيرد.
در بحث هدفمند كردن يارانه‌ها شيوه‌هاي مختلفي براي توزيع كالاها مطرح و بر لزوم تجديد نظر در مورد شيوه فعلي تاكيد شد. يكي از شيوه‌هاي مورد توافق شيوه نقدي كردن است و البته در اين شيوه گروههاي ذينفع به طبقات مختلف تقسيم خواهند شد. در ده دهك درآمدي جامعه با پيش فرض فعلي اين دهكها به سه خوشه تقسيم مي‌شوند.
4 دهك اول در خوشه اول، 3 دهك دوم در خوشه دوم و 3 دهك آخر در خوشه سوم و البته گروه آخر ممكن است كمتر از يارانه‌ها برخوردار شوند ولي گروههاي اول و دوم، گروههاي هدف اين طرح هستند و به ميزان بيشتري از يارانه‌ها برخوردار خواهند شد.
در شروع طرح همه دهكها تحت پوشش قرار خواهند گرفت ولي ميزان پوشش يك مقدار متفاوت است. در فرايندهاي بعدي كه شناسايي خانوارها و افراد تكميل شود و ممكن است تا دو يا سه سال طول بكشد تعادلها به سمت طبيعي برمي‌گردد و گروههاي آسيب‌پذير به نسبت گروههاي ثروتمند از پوشش حمايتي بيشتري برخوردار مي‌شوند. البته در مرحله اول هم اين تفاوت در بين سه خوشه وجود خواهد داشت ولي دامنه آن خيلي وسيع نيست چون قصد داريم همه گروههاي جامعه را وارد اين خوشه‌ها كرده و شرايط خانوارها را در يك آناليز كلي در كشور شناسايي كنيم.
در همين راستا يك طرح شناسايي اقتصادي خانوارها با همكاري مركز آمار ايران در كارگروه تصويب شده و از اواسط تيرماه مركز آمار كار ميداني خود را آغاز خواهد كرد و اميدواريم با همكاري خانوارها امكان شناسايي پايه‌اي براي دولت فراهم شود. البته اطلاعات تكميلي‌تري هم از طريق ساير پايگاههاي اطلاعاتي در دسترس دولت قرار گرفته كه اطلاعات ارائه شده توسط خانوارها با آن كنترل شده و طبقه‌بندي خانواده‌ها در مرحله اول با اطمينان بيشتري انجام خواهد شد.
البته كار هنوز ادامه دارد و از الان در حال ورود به مرحله جدي كار و اجزاء آن هستيم. قالبهاي كلي مشخص شده و چارچوب بخشي از اجزاء مشخص شده است. در حال حاضر در حال برآورد فعاليتهاي خرد هستيم تا در ماههاي باقيمانده طراحي تمام اجزاء صورت گيرد. كارگروه هفته‌اي چهارروز و با جلساتي حدود 4 ساعت به صورت فشرده در حال تدوين اين فعاليتها است. شما فرموديد شايد در دو سال اول تفاوت محسوسي بين سه گروه نباشد. آيا برآورد خاصي از سهم آن كالاهايي كه يارانه آنها حذف مي‌شود در سبد مصرفي هريك از اين گروهها داريد؟ چرا كه ممكن است توزيع يارانه‌ها نسبتا برابر باشد ولي هزينه‌هايي كه هريك از اين گروهها متحمل مي‌شوند پس از اجراي طرح تحول احتمالا متفاوت خواهد بود.