هوشمند سفيدي
برنامه ويژه گفت و گوي خبري شبكه دوم صدا و سيما با دو روز تاخير در روز يكشنبه 29 ارديبهشت در ويژه برنامه «روز روابط عمومي» و «ارتباطات» به بحث درخصوص «مديريت اطلاعات و نقش روابط عمومي در سازمان‌ها» پرداخت. واكنش نخست به اين اقدام، بي‌ترديد قدرداني از صدا و سيما است. لكن آنچه باعث شد تا نام «غربت روابط عمومي» در صدا و سيما» براي اين نوشته انتخاب شود، ضعف مطالب ارائه شده درخصوص روابط عمومي و نبود نماينده‌اي از جامعه روابط عمومي كشور در اين برنامه بود.
آنچه در اين برنامه كارشناس برنامه آقاي عابديني ارائه داد، تكيه بر ابزارها و روش‌هاي جديد اطلاع‌رساني الكترونيكي به عنوان ضعف عمده روابط عمومي كشور بود كه به‌طورنسبي مورد تائيد آقاي دكتر كلهر مشاور رسانه‌اي رئيس جمهور نيز قرار گرفت و وي علاوه بر آن در انتهاي صحبت‌هاي خود به درستي از رسانه‌هاي سنتي نيز نيز ياد كرد.
يكي ديگر از انتساب‌هاي ناروا به روابط عمومي در زمينه تاكيد بر اين نكته بود كه وظيفه روابط عمومي، ايجاد رابطه است.
از ضعف‌هاي ديگر اين برنامه، ابتدا اشاره جناب آقاي ساجدي مجري برنامه به استراتژي‌هاي ارتباطي و تبليغاتي دولت بود كه پاسخ صريحي نيافت و مجري محترم نيز آن را دنبال نكرد.
و اما ضعف اساسي اين برنامه و ديدگاه‌هاي حاضران در آن، عدم تاكيد بر جهان بيني روابط عمومي در جامعه ما به‌ويژه دولت بود و اينكه ابتدا بايد نگاه صحيح به روابط عمومي را تبيين كرد، سپس وظايف و نقش‌هاي آرمان آن در يك سازمان را مورد توجه قرار داد و در نهايت، ضعف‌‌هاي كنوني را برشمرد و به ارائه راهكارها پرداخت.
پرسش‌هاي نقادانه اين بحث عبارت است از:
1-آيا در جامعه ما و براي تنوير افكار عمومي بايد صرفا به ابزارهاي نوين مثل «روابط عمومي الكترونيك» پناه برد؟
2- آيا واقعا اساسي‌ترين وظيفه روابط عمومي برقراري ارتباط است؟
و اما پاسخ:
نخست اينكه سايت، پست الكترونيك، پيامك و ... چند روش و ابزار ارتباطي بيش نيستند كه روابط عمومي آنها را براي خدمت به انسان به عنوان اشرف مخلوقات به‌كارمي‌گيرد و اصولا تاثير ارتباطي زماني اتفاق مي‌افتد كه «روش چند رسانه‌اي» براساس جامعه‌شناسي و روانشناسي اجتماعي و بنا به مقتضيات فرهنگي جامعه براي تبديل يك اطلاع يا تفكر به رفتار به‌كار گرفته شود و نبايد به اشتباه پديده‌اي مثل سايت را فرشته نجات تنوير افكار در جامعه‌اي مثل ايران تصور كرد.
دوم اينكه، وظيفه اساسي روابط عمومي، ايجاد رابطه نيست، بلكه ايجاد رابطه، يك بخش كوچك از وظايف آن براي تاثير و تاثر متقابل بين پيام دهنده و پيامگير است كه بايد براي ايجاد فهم مشترك و بروز رفتارهاي ايده‌الي در هر يك از طرفين ارتباط باشد. حضرت امام خميني (س) با يك ديدگاه مترقيانه، وظيفه رسانه را صرفا ايجاد ارتباط نمي‌دانستند، بلكه ايجاد رابطه را مقدمه‌اي براي تربيت و تغيير رفتار مي‌دانستند.
ايراد ديگردر اين ميزگرد چالشي‌، ابتر ماندن مباحثي بود كه نتيجه‌گيري مشخصي را در پي نداشت. مباحثي مثل ضعف بدنه كارشناسي روابط عمومي، ضعف آموزش دانشگاهي و اينكه دقيقا پس از بيانات مقام معظم رهبري، دولت چه اقداماتي را براي تقويت روابط عمومي انجام داده‌اند.
گرچه دستور رئيس جمهور به وزرا مبني بر اينكه هر هفته حداقل دو ساعت وقت براي تقويت روابط عمومي تحت امر خود صرف كنند، شايسته قدرداني است. ليكن عدم رسيدگي به نتايج اين دستور، نكته‌اي است كه بايد مدنظر قرار گيرد.
جامعه روابط عمومي انتظار داشت در «روز روابط عمومي»، دولت اقدامات خود را براي بهبود وضعيت روابط عمومي در كشور اعلام مي‌كرد. اما عدم حضور رئيس جمهور در مراسم گراميداشت اين روز و عدم اشاره آقاي دكتر الهام به اقدامات مرتبط با هنر هشتم در سخنراني از مراسم مذكور، باعث ترديد در توفيق اقدام موثر دولت در تدوين و ابلاغ دستورالعمل جامع روابط عمومي شد.
و اما بحثي كه در اين زمينه به آن اشاره نشد، بحث «نظام ارتباطي» است. به نظر مي‌رسد در كشور ما «نظام ارتباطات» شكل نگرفته و مجموعه توانمندي‌هاي ارتباطي جامعه در يك راستا، هدفمند و ساماندهي نمي‌شود.
لذا پيشنهاد ما اين است كه اولا رئيس جمهور يك مشاوره روابط عمومي براي خود انتخاب كند. ثانيا «شوراي ملي ارتباطات» با حضور صدا و سيما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، نمايندگان جامعه مطبوعات، نمايندگان روابط عمومي دولتي و غيردولتي، نمايندگان خبرگزاري‌هاي دولتي و غيردولتي و ... شكل گرفته و در چنين نهادي هم راهبردهاي ارتباطي نظام و دولت تعريف و هم زمينه‌هاي تقويت ارتباطات در همه ابعاد و اشكال آن در جامعه مهيا شود.