مريم السادات حسيني
شكوفايي در عرصه فرهنگ يك اصل است،واقعيتي كه ابعاد گسترده آن مي‌توانددر ساير بخشها تاثير گذار شود.
نامگذاري سال جاري به نام نوآوري و شكوفايي به تعبيري نوآوري را مقدمه‌اي بر شكوفايي لحاظ مي‌كند.
اما اينكه آيا امكان فراهم شدن اين مقدمه در عرصه فرهنگ ميسر است يا خير؟سوالي است كه وجود دارد.از ديگر سو نوآوري در عرصه فرهنگ آيا نيازمند ايجاد رويه فرهنگي جديدي است يا تقويت بنيه‌هاي فرهنگي موجود را مي‌طلبد خود مسئله‌اي در خور توجه است؟
اگردر شرايط فعلي و در عرصه‌اي كه به سوي دهكده جهاني شدن در حركت است و اطلاعات هر نقطه از جهان به روز و حتي به ساعت به ساير نقاط ارسال مي‌شود، فرهنگ نيازمند نوآوري باشد اما نوآوري در عرصه فرهنگ به معناي كم رنگ نمودن پيشينه فرهنگي نخواهد بود نوآوري در عرصه فرهنگ به معناي تقويت بنيانهاي علمي و مديريتي تعبير مي‌شودو از سوي ديگر مديريت مناسب نيروي انساني و اعتبارات را مي‌طلبد.مديريت نو، جدي با كمترين نقص و بيشترين دانش ضرورتي كه عرصه فرهنگ در سالجاري به آن چشم دوخته است.واقعيت اين است كه فرهنگ كشور نيازمند تغييرات مثبت با تاكيد بر حفظ پيشينه فرهنگي است.
بخشهاي مختلف فرهنگ د ركشور ما در طول سالهاي گذشته همواره در مقام قياس با ساير كشورها قرار گرفته است و آفت قياس نابرابر پيوسته فرهنگ را با چالش مواجه ساخته است بطوريكه گاه در عرصه‌اي از فرهنگ تفاوتها دليلي محكم بر عدم توفيق آورده مي‌شود.مثلا كم رنگ بودن مميزي در فيلم‌هاليوودي دليل موفقيت آن برشمرده مي‌شود.برگزاري سالانه جشنها و مناسبتهاي بخش فرهنگ بدون در نظر گرفتن دستاورد آن ادامه مي‌يابد و شكوفايي و پيشرفتي حاصل نمي شود. از سوي ديگر بخش فرهنگ با معضل كم رنگ تر شدن سهم فرهنگ در سبد خانوار نيز مواجه است و اين همه خود مبين نياز بخش فرهنگ به بازنگري است.فرهنگ كشور تاكنون كمتر خلاقانه مديريت شده و جالب آنكه توجه به بخش فرهنگ هم در برنامه‌هاي توسعه‌اي كمتر از ساير بخشهاي ست كه البته در برنامه چهارم توسعه اين روند قدري تغيير كرد.اما روندي مديريت فرهنگي بهتر در طول برنامه چهارم همچنان بر روي كاغذ باقي ماند و با گذشت 70درصد از زمان برنامه چهارم هنوز اجرايي نشده است. و درست همين جاست كه به بازنگري در مديريت فرهنگي به عنوان شاه كليد مي‌رسيم.بازنگري در عرصه فرهنگ نيز خود با دو فعل منفي روبروست اينكه دست اندركاران نمي خواهند عرصه فرهنگ را با نگاه نوآورانه شكوفا كنند يا انكه نمي توانند اين مهم را صورت دهند؟
واقعيت اين است كه مديريت فرهنگي در سالهاي گذشته نتوانسته گلوگاههاي مشكلات فرهنگ را شناسايي كند و اگر هم شناسايي در برخي شاخه‌هاي صورت گرفته هرگز براي حل مشكل چاره انديشي درستي صورت نگرفته است.
به طور مثال مشكل اقتصاد سينما و چالش‌هاي پيش روي تهيه كنندگان به طور جدي پيگيري نشده ، اقتصاد تئاتر به عنوان تاثير گذارترين فاكتور پيشرفت تئاتر وتربيت بازيگر كارشناس از بي توجهي در رنج است.اقتصاد رسانه و مشكلات اقتصادي رسانه‌هاي غير دولتي هنوز به عنوان معضل جدي در بخش فرهنگ مطرح نيست.كتاب و سرانه مطالعه و مشكلات كتابخانه‌ها و مشكلات نشر و ناشران روي زمين مانده و يارانه فرهنگ هم هنوز در مراحل اوليه هدفمند شدن قرار دارد و اين همه در حالي است كه مشكل ساده تامين كاغذ هنوز به عنوان غول كاغذ مطرح مي‌شود.
اقتصاد تئاتر با مشكل مواجه است و حتي گروههاي مختلف تئاتري براي اجراهاي خارج از كشور خود با كمبود و نبود بودجه مواجه هستند.اقتصاد موسيقي با انتشار غير قانوني آثار موسيقي رقابت موسيقي زير زميني با موسيقي فاخر و تهديدي موسيقي فاخر مواجه است.اين همه در حالي است كه در سال آستانه سال نوآوري و شكوفايي مولانا شاعر نامدار ايراني به دليل ضعف مديريت فرهنگي از كشور تركيه مدعياني پيدا كرد و سپس بزرگداشت براي آن گرفته شد.ابوعلي سينا را عربها به پول مي‌خواهند از آن خود كنند و جزء مفاخر خود بدانند و شمس تبريزي هم به دليلي كم توجهي به پيشينه تاريخي ايراني اگر نبود پافشاري اهالي فرهنگ غير ايراني قلمداد مي‌شداين همه به آن دليل است كه مديريت فرهنگي در سالهاي گذشته از برنامه مدون و منسجم تبعيت نكرده و حتي در مواردي كيفي به اهداف برنامه چهارم نيز نرسيده است اگر سالانه 50هزارعنوان كتاب به چاپ مي‌رسد و يا 120فيلم توليد مي‌شود و يا 50تئاتر روي صحنه مي‌رود هيچ كدام دليلي بر پيشرفت فرهنگ نيست.كيفيت آثار فرهنگي و توليدات به منزله موفقيت اهالي فرهنگ است اما اين موفقيت متوجه مسئولان نيست. به دليل آنگه هنوز در بخش قوانين و بروكراسي اداري و سياست گذاريها در بخش فرهنگ نواقصي وجود دارد.اگر هنر تجسمي درطول سالهاي گذشته اندكي جهاني شده اين به دليل برنامه خوب وزارت فرهنگ نيست اين تنها به دليل تلاش بيشتر هنرمندان اين عرصه است وهمچنان عدم حمايت از هنرمند تجسمي وجود دارد.
مديريت فرهنگي بر خلاف ساير بخشهاي مديريتي به منظور پيشرفت نيازمند تعامل در قانون گذاري ، حمايت دركيفي سازي و سرمايه گذاري و توليد آثار مناسب در تمامي عرصه‌هاست و اين وظايف در كنار نظارت درست و نه دست و پاگير در بخش فرهنگ يعني همان شكوفايي.واقعيت اين است كه ساز و كار نوآوري نه به لحاظ بودجه و نه به لحاظ برنامه در بخش فرهنگ وجود نداردو نوآوري در شرايط فعلي دربخش فرهنگ تنها شعار است حتي اگر بر لزوم آن تاكيد شود روي پوستر اولين نمايشگاه فرهنگي سال يعني بيست و يكمين نمايشگاه كتاب چاپ شود.اين درحالي است كه نيروي انساني كارشناس در بيشتر شاخه‌هاي فرهنگ كشور وجود دارد و بخش فرهنگ به نقش پررنگ نيروي انساني توجه جدي نكرده است و نقش اين گروه در توليد ثروت و جهت دهي به ساير بخشها نظير اجتماع و سياست و اقتصاد ناديده گرفته.به اين ترتيب بخش فرهنگ هم نيازمند تقويت بنيانهاي فرهنگي است و هم نيازمند بازنگري سياست‌هاي مديريتي.نوآوري در عرصه فرهنگ يعني توليد اثر فرهنگي ايراني اسلامي قاب عرضه به ايران و قابل ارائه در سطح جهان.فرهنگ ايراني در سال نوآوري و شكوفايي بايد جهاني شدن را مد نظر قرار دهد و ضمن تقويت كيفيت آثار فرهنگي در فكر جهاني سازي فرهنگ ايراني در تمامي شاخه‌ها باشد.توليد يك آثار سينمايي فاخر و مطرح كردن آن در سطح بين المللي ،توليد كتاب مناسب و صدور آن به دنيا و حتي توليد يك اثر موسيقايي مناسب اگر چه در طول سالهاي گذشته خصوصا سال گذشته توسط اهالي فرهنگ اتفاق افتاده است اما مقياس آن درمقايسه به كل كوچك بوده و نقش حمايتي دولت در اين راستا مي‌تواند بضاعت واقعي فرهنگ ايراني را در سطح جهان مطرح كند.و اين همان شكوفايي فرهنگ در عرصه جهاني است.حرف آخر اينكه نوآوري نيازمند ساز و كار است و شكوفايي ميوه درخت نوآوري اما اينكه درخت نوآوري مورد مراقبت باشد بايدي كه لزوم آن حس مي‌شود.