محمد طاهري: دامنه تغييرات در دولت نهم، هر روز گسترده و گستردهتر ميشود. اگر محمد رضا اسکندري، وزير جهاد کشاورزي را از اين دايره بيرون ببينيم، مسعود ميرکاظمي، آخرين وزير اقتصادي بازمانده از تيم اصلي دولت است. ميرکاظمي دوست سالهاي دور محمود احمدينژاد است که در واپسين روزهاي عمر مجلس هفتم، زير تيغ استيضاح ميرود. در پرونده ويژه شماره 46 «شهروند امروز»، گفتوگويي با مسعود ميرکاظمي، وزير بازرگاني دولت نهم انجام شده است.
به نظر ميرسد، روزهاي پرحاشيهاي ميگذراند. بحث استيضاح و زير سؤال رفتن بخشي از برنامههايتان، مثل تنظيم بازار، تعامل با اصناف و گراني؛ کمي خسته به نظر ميرسيد آقاي وزير.
کار مداوم در وزارتخانهاي چون وزارت بازرگاني، خستگي هم دارد. بحث اصلي استيضاح نيست. استيضاح حق نمايندگان مردم است و من از اين نکته خوشحال ميشوم که عرصه استيضاح، محل بيان واقعيتهايي از اقتصاد کشور باشد، اما استيضاح يک وزير از مجموعه وزراي اقتصادي يک کابينه به بهانه گراني و تورم، برخاسته از اهدافي است که نميدانم چيست. با خود فکر ميکنم، يعني مسبب همه گرانيها، وزير بازرگاني به تنهايي بوده است؟ بحث تورم و گراني، ريشه در ساختار اقتصادي کشور دارد و محاکمه يک وزير، آن هم وزيري که بايد مدافع حقوق مصرف کننده باشد و طرف عرضه و توليد هم نيست، کمي عجيب است!
• احتمال دارد، کابينه را ترک کنيد؛ اين موضوع ناراحت کننده نيست؟
ميرکاظمي: چرا بايد ناراحتکننده باشد؟ خانوادهام که خوشحال ميشوند.
• پس از اين که خبر استيضاح را شنيديد، چه واکنشي نشان داديد؟
ميرکاظمي: لبخند زدم.
• آقاي رئيسجمهور چه واکنشي داشتند؟
ميرکاظمي: نميدانم. لحظه اعلام خبر آنجا نبودم.
• رئيسجمهور از وزير بازرگانياش حمايت خواهد کرد؟
ميرکاظمي: از خودايشان بپرسيد، اما چرا نبايد حمايت شود؟
• برخي سايتها اين گونه تحليل کردهاند که رئيسجمهور در راستاي ادامه بازسازي کابينه، موافق با استيضاح وزير بازرگاني است. حتي گفته ميشود قرار است وزير بازرگاني قرباني گرانيها شود؟
ميرکاظمي: اين روزها انتشار شايعه، خرج زيادي ندارد. براي تحليل شايعه هم، نياز نيست زحمت زيادي كشيده شود. روزي روزگاري، براي انتشار و تحليل شايعه، نياز به کاغذ يارانهاي بود، اما هماكنون براي انتشار خبرهاي دروغين و تحليلهاي آبکي و ستون شايعات، نياز به کمکهاي دولتي نيست. به لطف اينترنت، همه جا پر شده است از اين گونه شايعات و تحليلهاي سطحي.
• فکر ميکنيد آقاي رئيسجمهور از شما حمايت کند؟ از آقاي احمدينژاد، آدمي صريحتر ميشناسيد؟ اين که ميگويند رئيسجمهور از وزير بازرگاني راضي نيست و مجلس را تحريک ميکند تا وزير کابينهاش را استيضاح کند، چه مبنايي ميتواند داشته باشد؟
ميرکاظمي: من آدمي صريحتر از احمدينژاد نميشناسم. ايشان اگر با کسي مشکل داشته باشد، به صراحت و بدون ملاحظه ميگويد. احمدينژاد اهل بازيهاي سياسي نيست. ايشان از عملکرد وزارت بازرگاني راضي است و اين نکته بارها عنوان شده و من نيازي به بازگويي آن نميبينم.
• چند سال است آقاي احمدينژاد را ميشناسيد؟
ميرکاظمي: از دهه 60؛ مدتي با ايشان در دانشگاه علم و صنعت، فعاليتهاي مشترک سياسي و تشکيلاتي داشتم و خيلي وقت است ايشان را ميشناسم.
• همين دوستي ديرينه باعث شد به کابينه دعوت شويد؟
ميرکاظمي: نه. آنقدرها دوست نبوديم. همديگر را ميشناختيم، اما رفقاي صميمي و هميشگي نبوديم. من براي آقاي احمدينژاد غريبه نبودم و از سوي کسي هم به کابينه تحميل نشدم.
• پس چگونه به کابينه پيوستيد؟
ميرکاظمي: يک روز تماس گرفتند و قرار گفتوگو گذاشتند. من از طرف دوستان مشترکي که داشتيم، به آقاي احمدينژاد معرفي شدم.
• چه دوستان مشترکي؟
ميرکاظمي: دوستان قديمي در دانشگاه علم وصنعت. همچنين دوستاني در سپاه پاسداران و برخي دوستان ديگر.
• در سپاه پاسداران سابقه حضور داريد؟
ميرکاظمي: در 21 سالگي، فرمانده سپاه پاسداران در غرب تهران بودم. از بچههاي جبهه و جنگ هستم و سالها در ردههاي گوناگون فرماندهي در جنگ و دفاع مقدس حضور داشتهام.
• چگونه به کابينه پيوستيد؟
ميرکاظمي: با توجه به سابقهاي که داشتم و دوستان مشترک من و آقاي احمدينژاد، به کابينه دعوت شدم.
• اگر رشته کلام از دست شما خارج نميشود، لطفا از پيشينه و سابقهتان بگوييد؛ از درس و دانشگاه و سابقه مديريت اجرايي.
ميرکاظمي: آقاي اميري، رئيس دفتر وزارتي، به من گفت: شما ميخواهيد درباره افزايش جهاني قيمت مواد غذايي و تورم گفتوگو کنيد، اما شما ظاهرا علاقهاي به اين بحث نداريد؟ [با خنده].
• خيلي زياد وارد پيشينه و سابقه شما نميشويم. در حد اين که بدانيم سابقه مديريت شما در امور اجرايي چقدر است و چگونه وارد کابينه شديد؟
ميرکاظمي:من 48 سال سن دارم و به قول تهرانيها، بچه خيابان نامجو در نظامآباد تهران هستم. پدرم در حوالي ميدان گرگان قديم که حالا به ميدان نامجو معروف است، مغازه داشت و من کودکيام را در همين منطقه پشت سر گذاشتم. در سال 1365 موفق شدم از دانشگاه علم و صنعت، مدرک مهندسي صنايع بگيرم و سه سال بعد از همين دانشگاه، مدرک فوق ليسانس مهندسي صنايع نيز گرفتم. مدتي بعد بورس تحصيلي براي اعزام به خارج گرفتم، اما به دليل شرايط خانوادگي، ترجيح دادم در داخل ادامه تحصيل بدهم و به اين ترتيب، در دانشگاه علم و صنعت پذيرفته شدم و در سال 1368مدرک دکتراي مهندسي صنايع از اين دانشگاه گرفتم. همان گونه که اشاره کردم، در جريان دفاع مقدس، در ردههاي گوناگون فرماندهي جنگ، در جبهه حضور داشتم و پس از آن به عنوان معاون پژوهش و آموزش دانشکده فني دانشگاه امام صادق(ع) فعاليت کردم. مدتي بعد در همين دانشکده به عنوان قائم مقام برگزيده شدم تا اين که به وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح پيوستم. همچنين از سال 1376 به عنوان رئيس هيأت مديره و مديرعامل سازمان اتکا انتخاب شدم و تا زمان پيوستن به اين وزارتخانه، در اين پست مشغول بودم. در سالهاي گذشته، عمده فعاليتهاي من در دانشگاه متمرکز بود و در اين سالها، همواره عضو هيأت علمي دانشگاه هم بودهام؛ در زمينه مسائل فني و مهندسي و مديريتي هم از سال 1362 سوابق من هست.
• چگونه به دولت نهم پيوستيد؟
ميرکاظمي: در جريان نبودم، اما از چند ناحيه به آقاي احمدينژاد معرفي شدم. همان گونه که اشاره کردم، آقاي احمدينژاد را از مدتها پيش ميشناختم، ولي در چند سال متوالي همديگر را نديده بوديم. روزي که براي پست وزارت معرفي شدم، کنجکاو بودم ببينم از چه ناحيهاي به آقاي احمدينژاد پيشنهاد شدم و بعدها فهميدم که از محافل دانشگاهي و انجمنها و دوستان مشترک سپاهي، حمايت شدهام. نکته جالب اين که نام من در فهرست چند وزارتخانه بود که جديترين آنها وزارت صنايع و معادن و وزارت بازرگاني بود که سرانجام به عنوان وزير بازرگاني به مجلس معرفي شدم و رأي اعتماد گرفتم.
• مشهور است که وزراي دولت نهم پيش از ورود به کابينه، قول و قرارهاي زيادي با رئيسجمهور برگزيده ميگذاشتند؛ شما چه قولي به آقاي احمدينژاد داديد و چه قولي از ايشان گرفتيد؟
ميرکاظمي: من هم مثل خيلي از وزراي ديگر با ايشان نشستهايي برگزار کردم و سخنان بسياري بين ما رد و بدل شد. پس از قطعي شدن حضورم در کابينه، حتي تلاش کردم ساعتهاي محدود حضورم در دانشگاه را به حداقل برسانم که پس از مدتي، اين حضور هم به طور کامل قطع شد. در مورد فاميل بازي و اين گونه مسائل با رئيسجمهور صحبت کردم. دغدغه ايشان اين بود که چنين اتفاقي نيفتد و البته من هم به هيچ عنوان چنين اعتقادي ندارم. اما درباره برنامههايي که داشتم، بحث اصلي و محور برنامههاي من توجه به صادرات بود و مشارکت بخش خصوصي در بازرگاني کشور. منطقي کردن تعرفهها هم مورد تأکيد من بود و آقاي احمدينژاد هم با تأييد اين برنامهها، تأکيد داشتند که مردم نبايد با کمبود مواد غذايي در کشور روبهرو شوند. من قول دادم اين برنامهها را عملي کنم و ايشان قول دادند حمايت کنند. در سخنان مفصلي که با رئيسجمهور داشتم و حتي در برنامهاي که به مجلس ارايه کردم، به اين موضوع تأکيد داشتم که نگاه من به وزارت بازرگاني، صرفا نگاه داخلي نيست و حضور اقتصاد ايران در بازارهاي جهاني و پرداختن به مقوله صادرات، اهميتي کمتر از ديگر سياستهاي داخلي ندارد. من به اين نکته اشاره کردم که پتانسيلهاي بسياري در اقتصاد ايران وجود دارد که در سالهاي متمادي مغفول مانده است و اگر اين سياست مورد توجه قرار گيرد، ميتواند آثار مثبتي براي اقتصاد ايران داشته باشد.
• گفتيد از رئيسجمهور خواستيد که از برنامههاي شما حمايت کند. بيشتر نگران به چالش کشيده شدن چه برنامههايي بوديد؟
ميرکاظمي:به هر روي، وزارت بازرگاني نقطه حساسي در اقتصاد ايران است و اعمال هر سياستي، ميتواند براي وزير بازرگاني حاشيه ايجاد کند. من احساس کردم وزارت بازرگاني ميتواند براي برخيها حالت سهميه و ارثيه باشد که از آقاي احمدينژاد خواستم از سياستهايم حمايت کنند تا اجازه ندهم وزارت بازرگاني به ارثيهاي براي برخي جريانها تبديل شود.
• در مجلس چه برنامهاي اعلام کرديد؟
ميرکاظمي: در مجلس همان برنامههاي اعلام شده به آقاي احمدينژاد را مطرح کردم؛ برنامههايي چون تنظيم بازار، سامان دهي رابطه با اصناف و از اين دست برنامهها.
• برنامههايي که در مجلس اعلام کرديد و بعدها اجرايي شد، بيشتر از ديگر همتايان شما به برنامه چهارم نزديک بود. با توجه به اين که خيلي از همکاران شما اعتقادي به برنامه چهارم نداشتند، رويکرد شما مورد انتقاد قرار نگرفت؟
ميرکاظمي: من اهداف برنامه چهارم را قبول داشتم، هرچند در برخي موارد دسترسي به آن را ممکن نميدانستم، اما تلاش خودم را کردم. من هيچ گاه به چالش نخوردم. افزايش صادرات جزو برنامههاي پيشبيني شده در برنامه چهارم بود و من تلاش زيادي کردم تا پيشبينيها محقق شود. براي پيشبرد اهداف صادراتي، دهها برنامه نوشتيم و تدوين کرديم و ميبينيد که اين سياستها جواب داده و با وجود اعمال فشارهاي زياد، صادرات کشور ما افزايش قابل توجهي پيدا کرده است. اهميت اين موفقيت، زماني بيشتر ميشود که به رقابتهاي شديد کشورها براي بازار گشايي هم توجه کنيم.
• روزي که براي گرفتن رأي اعتماد در مجلس حضور داشتيد، يکي از مهمترين برنامههاي خود را تنظيم رابطه دولت و اصناف اعلام کرديد؛ اکنون که سه سال از آن روزها ميگذرد، گمان ميکنيد چه اندازه توفيق داشتهايد؟
ميرکاظمي: در سه سال گذشته، بحث اصناف يکي از مهمترين برنامههاي من دروزارت بازرگاني بوده است. در اين زمينه تلاشهاي زيادي کرديم و به نظر ميرسد پس از سه سال، نتايج خوبي به دست آوردهايم. از ابتداي آمدن به وزارت بازرگاني وقت زيادي صرف اصلاح امور اصناف و اتاقهاي بازرگاني کرديم. در زمينه اصناف يک سال زمان صرف کرديم تا اعتمادسازي کنيم. اوايل روي کارآمدن دولت نهم، گاهي نگاه به وزارت بازرگاني و مجموعه دولت آن قدر منفي بود که نااميد ميشديم. به همين دليل، يک سال زمان گذاشتيم تا تعامل خوبي با اصناف داشته باشيم. من در يک سال به همه استانها سفر کردم و تلاشم بر اين موضوع متمرکز شده بود که تشکلهاي بخش خصوصي باور کنند که ميتوانند آزادي عمل بيشتري براي حضور در اقتصاد ايران داشته باشند.
ادامه دارد
- وزارت بهداشت نتوانسته رضايت مشتريانش را تأمين كند - ۸۷/۴/۶
- عبور دوباره تندروها از خاتمي؟ - ۸۷/۴/۴
- محيط زيست ارتباطي ناگسستني با صلح دارد - ۸۷/۴/۴
- مـــادر؛ اسوه فداکاري، جلوه صبوري و آينه بردباري - ۸۷/۴/۴
- «داشتن و نداشتن» نيكي كريمي در جشنواره دبي - ۸۷/۴/۱۶
- دلخوري اهل فرهنگ، نامطلوب است - ۸۷/۴/۱۶
- پرونده پاليزدار نتيجه سوءاستفاده از تحقيق و تفحص است - ۸۷/۴/۱۵
- توافق ایران-اتحاديه اروپا؛مذاكره در اواخر تيرماه - ۸۷/۴/۱۵
- تشکر وزیر چینی از جلیلی برای لبخند به بسته - ۸۷/۴/۱۵
- اصل44، تداوم انتشار روزنامههاي دولتي و حمايت دولتي از آنها! - ۸۷/۴/۱۵
- شهدا شاخص اصلی حرکت ما هستند - ۸۷/۴/۱۵
- مجمع عمومی فراکسیون مدیریت شهری هفته آینده برگزار میشود - ۸۷/۴/۱۵
- علت فروريختن ساختمان سعادتآباد تا چند روز آينده اعلام ميشود - ۸۷/۴/۱۵
- تبليغاتصنفي و روابطعمومي - ۸۷/۴/۱۵
- ايران خواستار تغييرات اساسي در ساختار انجمن بينالمللي روابط عمومي شد - ۸۷/۴/۱۵
- نقش روابط عموميها در انتقال مشكلات به مسئولان ضرورت دارد - ۸۷/۴/۱۵
- تفاوت بارز تعداد موارد سرطان معده در كل كشور - ۸۷/۴/۱۵
- گرايش به سزارين در ايران 25 درصد بيشتر از ساير كشورها - ۸۷/۴/۱۵
