نويسنده: معصومه پناهي
در اينترنت دامنه انتخاب وسيع است و همچنين چون ظاهر فرد را نمي بينيد بيشتر به تفکر وي اهميت مي‌دهيد. اگر فاکتورهاي ذهني شما را نداشت، خيلي راحت با يک فرد ديگر در زمينه ازدواج صحبت مي‌کنيد.
اينترنتي شدن روابط اجتماعي در جامعه امروز ايران به طرز ناباورانه‌اي بيان کننده اين واقعيت است که گپ و گفت‌ها و مراودات دوستانه در دنياي مجازي به شکل نگران کننده‌اي در حال تبديل شدن به فرهنگي پذيرفته شده است.
امروزه بشر استفاده از وسايل ارتباط جمعي چون اينترنت، ماهواره و رايانه را جز» لاينفک زندگي خود مي‌داند. دنياي جديد نيز شيوه نوين را براي زندگي مي‌طلبد و از همين رو زندگي نسل جديد با نسل گذشته متفاوت شده است به طوري که بسياري از افراد ترجيح مي‌دهند امور روزمره و گاه ضروري زندگي خود از جمله ازدواج و تجارت را از طريق اينترنت پيگيري کنند.
با نگاهي گذرا به دنياي اينترنت و تفحصي کوتاه در دنياي سايبر مشخص مي‌شود که چند ده سايت دوست يابي و همسريابي با امکانات منحصر بفردي چون آلبوم تصاوير، تالارهاي گفتگو و چت روم‌ها اين زمينه را بوجود آورده اند که جوانان به سمت و سوي آشنايي‌هاي بي سرانجام کشيده شده بي آنکه از عواقب دردسرساز آن آگاه باشند.
اين روزها ازدواج اينترنتي به يکي از مباحث مورد علاقه برخي جوانان تبديل شده است که از اين طريق شريک زندگي آينده خود را از آن طريق مي‌يابند. چنين روندهايي تشکيل خانواده در ايران را با ابهاماتي رو برو کرده است. نخست آنکه خيلي‌ها با انگيزه دوست يابي وارد اين سايتها شده اما پس از جدي شدن مباحث و اصرار يکي از طرفها به ازدواج، فرد براي تداوم رابطه حاضر به پذيرش آن شده در حاليکه خود نيز مي‌داند که هيچ جديتي در اين موضوع ندارد.
نکته دوم آن است که خيلي‌ها پس از نا اميدي از پيدا کردن شريک مناسب آينده شان با انگيزه و هدف مشخص به سايتهاي همسريابي مراجعه کرده و سعي مي‌کنند فرد مورد نظر خود را پيدا کنند.با اينکه اتکا به اينترنت و فضاي مجازي ممکن است در نگاه اول آسان ترين راه همسر يابي تلقي شود ولي واقعيت آن است که فضاي نامطمئن مجازي نمي تواند ملاک دقيق و قابل اعتنايي براي يافتن يک شريک دايمي به حساب آيد. ارزيابي‌هاي اوليه نيز حاکي از آن است که خيلي‌ها در مراحل اوليه به قصد دوستيابي به اين کار مبادرت کرده و به تدريج علايق ناشي از احساسات ناپايدار تمايل به تداوم رابطه و در نهايت ازدواج را موجب شده است.
موفقيت ازدواج اينترنتي50-50
مهناز که خود ازدواج اينترنتي کرده است، مي‌گويد: قصدم از چت تنها يافتن همسر نبود بلکه پرکردن تنهايي خويش را مي‌جستم اما از همين طريق با همسرم آشنا شدم.وي مي‌گويد: در جامعه ما که دخترها در انتخاب همسر هميشه نقش دوم را بازي مي‌کنند،»چت»و سايت‌هاي مختلف همسريابي مي‌تواند مفيد باشد.
اين دختر جوان تصريح مي‌کند: در اينترنت دامنه انتخاب وسيع است و همچنين چون ظاهر فرد را نمي بينيد بيشتر به تفکر وي اهميت مي‌دهيد. اگر فاکتورهاي ذهني شما را نداشت، خيلي راحت با يک فرد ديگر در زمينه ازدواج صحبت مي‌کنيد.
وي تاکيد مي‌کند: در اينترنت هيچ فردي، ديگري را نمي شناسد به همين دليل مي‌توان جواب‌هاي صريحتري شنيد اما در مراسم خواستگاري به صورت سنتي چون به ظواهر اهميت داده مي‌شود، به مسائل همراه با ريا پرداخته شود و وقتي مراسم خواستگاري با يک صحبت کوتاه ميان دختر و پسر به اتمام مي‌رسد بايد دختر بر اساس ظاهر فرد به پيشنهاد ازدواج پاسخ دهد. همچنين برخي بده بستانهاي مادي ممکن است علاقه و تمايل طرفين را تحت الشعاع قرار دهد.اين دختر 28 ساله 50 درصد ازدواج اينترنتي را با اطمينان تاييد مي‌کند و مي‌گويد: 50 درصد ديگر نيز نه تنها در ازدواج بلکه در ساير ازدواج‌ها نيز توکل است.
خيانت آن لاين در اتاق‌هاي گفتگو
« فرزانه « شخص ديگري است که سايت مورد علاقه خود را که مربوط به همسريابي است معرفي مي‌کند. در صفحه نخست اين سايت آمده است: ورود به اين سايت اختياري است در صورتي که محتواي اين سايت با نظرات شما سازگار نيست، آن‌را ترک کنيد.
اين سايت براي بزرگسالان(داراي سن قانوني 18 سال و بالاتر) و افراد کمتر از اين سن مجاز به ورود و استفاده از آن نمي باشند. اين ازدواج مطابق موازين اسلامي است و شرعي است. اين نوع ازدواج در بسياري از کشورها منع قانوني ندارد و حتي در آن مهريه ذکر مي‌شود.
«فريماه» نيز در خصوص يکي از اين سايت‌ها مي‌گويد: در اين سايت افراد تحت نظارت يک روحاني در يک محل مشخص با يکديگر آشنا مي‌شوند و خارج از اين مکان نمي توانند همديگر را ببينند.به گفته وي جوانان در آنجا با يکديگر صحبت مي‌کنند و در صورت رسيدن به تفاهم با يکديگر قرارهاي بعدي را مي‌گذارند.
وي نيز يکي از مزدوجين از طريق اين سايت است و اين نوع ازدواج را موفق مي‌داند. منصور همسر فرزانه نيز مي‌گويد: نوآوري در جامعه با کنش افراد روبه رو مي‌شود بدين معني که وقتي سنت‌ها نو مي‌شوند با آن مقابله صورت مي‌گيرد.اما وحيد جوان دانشجويي که تجربه يک ازدواج اينترنتي ناموفق را داشته، معتقد است: کساني که از اين طريق براي ازدواج اقدام مي‌کنند در آن واحد با چندين نفر ديگر مراوده دارند و تلاشهايشان در زماني که احساس مي‌کنند فرد مورد نظر را يافته اند، متوقف نمي شود.
وي خاطر نشان مي‌کند که در فرهنگ ايراني‌ها متاسفانه ولع غير قابل کنترلي در اين زمينه مشاهده مي‌شود که انگيزه و نيت حقيقي مراجعه کنندگان را با ترديد جدي روبرو مي‌کند.اين جوان دانشجو سرگذشت آشنايي با يکي از افراد مورد نظر را اينگونه باز گو مي‌کند: پس از آنکه فهميدم طرف مقابلم در خلال بر آورد شرايط يکديگر به افراد ديگري با شرايط بهتر استناد مي‌کند تا من از خواسته‌هايم کوتاه بيايم متوجه شدم که اينگونه ازدواج‌ها مي‌تواند به يک بي سرانجامي زود هنگام ختم شود.وحيد با اطمينان از شکست چنين ازدواج‌هايي ياد آور مي‌شود که اغلب، افراد مشکل دار و با پيشينه نامناسب هستند که سعي مي‌کنند فراتر از هر گونه مسئوليت پذيري در چنين وادي‌هايي که نامش ازدواج هم نيست، وارد شوند.
پريسا « ن» 31 ساله مي‌گويد: مايل نيستم به قولي دغدغه يک فرهنگ بسته را داشته باشم و منتظر بمانم تا مرد آرزوهايم روزي با اسب سفيد بيايد و وعده خوشبختي من را بدهد.اين دختر جوان مي‌گويد: هنگامي که در سايت‌هاي همسر يابي ثبت نام مي‌کنم بوسيله دهها فرد تحصيلکرده با شرايط عالي بمباران مي‌شوم و با سيل گسترده‌اي از درخواستها براي ازدواج روبرو مي‌شوم.
وي مي‌افزايد: خيلي سريع مي‌شود رفت سراغ اصل مطلب و از سن، محل تحصيل و ويژگي‌هاي شخصيتي افراد آگاه شد. وي در پاسخ به اين سئوال که چگونه مي‌توان از درستي ادعاي برخي افراد اطمينان حاصل کرد، مي‌گويد: هر نوع ادعاي دروغ خيلي زود و قبل از انعقاد يک قرارداد زناشويي بر ملا مي‌شود.به گفته اين دختر جوان اگر کسي نيت سو» داشته يا در بحث ازدواج جدي نباشد خيلي راحت مي‌شود با يک ib مستعار دخترانه او را امتحان کرد و متوجه شد که اشتياق وي به داشتن روابط با ديگر دختر‌ها در چه سطح است. البته او نگفته است که به همين راحتي هم مي‌شود يک نفر را متقاعد کرد که قصد ازدواج داريم...
تعارض رفتاري در پس رنگ و لعاب مجازي
پذيرش ازدواج اينترنتي به عنوان يک فرهنگ، مساله‌اي است که حتي فکر خانواده‌ها را هم به خود مشغول کرده است. مهدي، ن دوراني را به ياد مي‌آورد که مادرش با مشارکت خواهرانش با مراجعه‌هاي مکرر به سايت‌هاي همسريابي به دنبال يک فرد مناسب براي او بودند.
وي خاطر نشان مي‌کند که اين تلاشها به جايي نرسيد ولي از اينکه خانواده ام براي ازدواج من حتي حاضر شدند به سراغ سايتهاي همسر يابي بروند به شدت يکه خوردم. مهدي مي‌افزايد: يکي از شرايط من دختر متين غير تحصيلکرده بود که مايل به ادامه تحصيل يا کار نباشد و سن و سالش هم مناسب باشد اما دختران اينترنتي شرايط مورد نظر من را نداشتند.ارزيابي‌هاي آماري در يکي دو سال گذشته حاکي از آن بود که بي برنامگي در امر ازدواج، جامعه را با وضعيت نگران کننده‌اي روبرو کرده و چنانچه آمار جوانان در سن ازدواج و نا توان از ازدواج همچنان ادامه يابد در 10 سال آينده بر حسب جمعيت دختر و پسر و برخي متغيرهاي کيفي چون افزايش دختران تحصيلکرده با يک درهم ريختگي و نا همترازي گيج کننده روبرو خواهيم بود.
سايت‌هاي اينترنتي مطمئنا قصد الهي ندارند
نايب رئيس کميسيون فرهنگي مجلس ازدواج اينترنتي را براي گسترش آشنايي دختران با پسران مفيد مي‌داند و مي‌گويد: اگر جنبه آگاهي بخشي اين وسيله ناديده گرفته شود و با يک نگاه احساسي و ناآگاهي يک فرد بخواهد همسرش را از طريق اينترنت برگزيند و نقش اينترنت در تشکيل خانواده احساسي باشد و برپايه احساسات، يک خانواده بنا شود، اينترنت را نبايد در انتخاب همسر استفاده کرد اما اگر اينترنت بر آگاهي و آشنايي بيشتر طرفين ازدواج بيافزايد بسيار وسيله پسنديده‌اي است.آرين منش مي‌گويد: چون در فرهنگ ايراني موانع زيادي براي ارتباط طولاني قبل از ازدواج بين خانواده‌هاي جوانان وجود دارد و جوانان نمي توانند با خصوصيات يکديگر آشنا شوند استفاده از اين ابزار براي آشنايي پيش از ازدواج مطلوب و مفيد خواهد بود البته بايد اطلاعات و خصوصياتي که افراد از همديگر مي‌دهند خصوصيات واقعي باشد و فقط شرايط مثبت افراد گفته نشود.وي با تاکيد بر اينکه نبايد يک پديده وارداتي را با همان شرايط که در خارج از ايران وجود دارد، در جامعه ايران برپا کرد، گفت: بايد ارزش‌هاي اسلامي در همسرگزيني اينترنتي لحاظ شود. آرين منش چت کردن را وسيله مناسبي براي ازدواج نمي داند، بلکه آن را بيشتر براي سرگرمي مي‌داند و معتقد است که چت در اين ماجرا نبايد مهم تلقي شود. چرا که بعيد است فردي براي کسب اطلاعات کامل و همسر گزيني واقعي به اينترنت مراجعه کند واگر سايت‌هاي اينترنتي با برنامهريزي از سوي مسئولان همراه باشد مي‌تواند نتايج مثبتي را به همراه داشته باشد.
حرکت با چراغ خاموش...
برخي کارشناسان ازدواج اينترنتي را حرکت با چراغ خاموش و بي سرو صداي زندگي تعبير کرده و ترجيح مي‌دهند پيش از آنکه در داخل يا خارج از کشور کسي را انتخاب کنند او را در سکوت بشناسند البته شکستن اين سکوت کار را بر جوان سخت مي‌کند.ازدواج به عنوان يکي از مهمترين حوادث زندگي انسان تلقي مي‌شود و حاصل آن تشکيل کانون خانواده به عنوان مهمترين و پايدارترين نهاد تربيتي در جامعه است. از همين رو ازدواج اينترنتي يک راهکار نيست بلکه پوششي موقتي براي سرپوش گذاشتن بر مشکلاتي که بيشتر جوانان در حوزه ازدواج با آن مواجهند. اينکه بخواهيم نگاهي قابل اطمينان به اين مقوله داشته باشيم نمي تواند به عنوان يک راه حل تلقي شود. چرا که فرهنگ سازي ازدواج اينترنتي در جامعه براي شکل گيري يک خانواده سالم نيازي ضروري است. ايجاد زمينه‌هاي شناخت و فراهم نمودن امکان مشاوره بعد از آشنايي و ملاقات همچنين تحقيق و بررسي درباره مورد برگزيده شده نيز نبايد مورد غفلت قرار گيرد. مساله‌اي که نه تنها خود جوانان بلکه تمامي مسئولان ذيربط هم براي ساماندهي اين نوع آشنايي و ازدواج، بايد به آن توجه کافي داشته باشند. فقدان آموزش به عنوان کليدي ترين چالش امروز در بحث ازدواج اين امکان را فراهم ساخته که شيوه‌هاي همسريابي در کشور تحت تاثير برخي انگيزه‌هاي انحرافي از ماهيت دوگانه‌اي برخوردار شود.